Ugovori o radu sa sportskom organizacijom

Kako sport kao segment društvenog života postaje sve popularniji, te razgranatiji, pojavila se i potreba da se prava i obaveze lica koja se profesionalno bave sportom regulišu zakonskim, odnosno imperativnim normama, a sve radi zaštite njih kao sportista, zatim interesa sportske organizacije sa kojom se ugovor o radu potpisuje, a pored navednog i javni interes.

U Crnoj Gori 2021. godine usvojen je Zakon o sportu, kojim su bliže propisana prava i obaveze učesnika u sferi sporta, kao profesionalne djelatnosti, te isti zakon predstavlja lex specialis, budući da se prava i obaveze u ovom dijelu regulišu ugovorom koji se naziva Ugovor o radu sa sportskom organizacijom.

Dakle, do sada je jasno da se ugovorom između sportske organizacije i profesionalnog sportiste zasniva radni odnos, koji je međutim, u mnogo čemu drugačiji od standardnih ili ,,običnih” Ugovora o radu, te obaveza iz rada i po osnovu rada propisanih Zakonom o radu.

Imajući do sad rečeno u vidu, bitno je napomenuti da se Ugovori o radu sa sportskom organizacijom mogu zasnivati isključivo na određeno vrijeme , i to najduže na tri godine, s tim što se nakon proteka od tri godine može zasnovati novi radni odnos, takođe najduže na pomenuti period, i tako sve dok postoji saglasnost volja za zaključenje ugovora.

Nadalje, zanimljiva tema koju reguliše Zakon o sportu je tzv. Doživotna mjesečna naknada, pa sportisti sa vrhunskim reprezentativnim rezultatom, nakon navršenih 35 godina života, pripada pravo na doživotnu mjesečnu naknadu.

Naravno, pod sportistom sa vrhunskim reprezentativnim rezultatom podrazumijeva se sportista kojem je, u skladus a zakonom, utvrđen takav status. Objašnjenja radi, sportisti se utvrđuje status sportiste sa vrhunskim reprezentativnim rezultatom ako je kao reprezentativac Crne Gore ostvario, u pojedinačnoj ili ekipnoj konkurenciji, prvo, drugo ili treće mjesto na Olimpijskim igrama, Paraolimpijskim igrama, jedinom zvaničnom svjetskom ili evropskom seniorskom prvenstvu u sportskoj disciplini koja je bila ili je na programu Olimpijskih igara, odnosno Paraolimpijskih igara, odnosno ako je izabran za sportistu godine  , a postao je svjetski ili evropski prvak, ili osvajač medalje na svjetskom ili evropskom seniorskom prvenstvu.

Shodno objašnjenom, a imajući u vidu da “radni vijek” vrhunskog sportiste nije dugačak kao standardni radni vijek, to je ostavljena mogućnost sportistima da na osnovu svojih rezultata nastupajući pod zastavom Crne Gore, ostvare ekonomsku stabilnost.

Status sportiste sa vrhunskim reprezentativnim rezultatom može biti utvrđen sportisti ako nije pravosnažno osuđen za krivično djelo, odnosno prekršaj, odnosno preciznije ako nije pravosnažno osuđeno za krivično djelo za koje mu je izrečena kazna zatvora u trajanju dužem od tri godine, ili za krivično djelo protiv života i tijela, sloboda i prava čovjeka i građanina, polne slobode, imovine, platnog prometa i privrednog poslovanja, zdravlja ljudi, ustavnog uređenja i bezbjednosti Crne Gore, javnog reda i mira, službene dužnosti i čovječnosti i drugih dobara zaštićenih međunarodnim pravom, ili pravosnažno osuđeno za prekršaj propisan posebnim zakonom kojim se uređuje sprečavanje nasilja i nedoličnog ponašanja na sportskim priredbama.

Ugovori o radu sa sportskim organizacijama razlikuju se i u dijelu koji se odnosi na zarade i ostala primanja profesionalnih sportista. U tom dijelu, “premije” se pojavljuju kao segmenti koji razlikuju ovaj tip ugovora o radu od uobičajenih ugovora o radu. Naravno, slične prakse postoje i u drugim profesijama.

Radno vrijeme, odmori, odsustva i druga prava i obaveze fizičkih lica u sportu prilagođavaju se režimu sportskih priprema, odnosno treninga i sportskih priredbi.

Dakle, u ovom dijelu ostavljeno je na volju ugovornim stranama da urede svoje odnose na najprikladniji način, kako bi mogli da postoje jednaki uslovi za svakog angažovanog sportistu, te kako bi se usled prirode sporta obezbijedilo poštovanje prava i obaveza.

Specifičnost kod Ugovora o radu sa sportskom organizacijom dalje se ogleda u načinu rješavanja sporova. Zakonom je jasno propisana nadležnost arbitražnog suda u ovom dijelu. Prema tome, Sportski subjekti, za rješavanje sporova, obraćaju se prvo arbitraži nacionalnog sportskog saveza, odnosno Paraolimpijskog komiteta, a ako se spor ne riješi na taj način, ili arbitraža bude prenijeta, sportski subjekti obraćaju se arbitraži u nadležnosti Crnogoskog Olimpijskog Komiteta.

Odluke sportske arbitraže koju po potrebi obrazuje Crnogoskog Olimpijskog Komiteta i stalnog sportskog arbitražnog suda su konačne.

Imajući u vidu sve navedeno,  u vezi sa ugovor o radu sa sportskom organzacijom, većina sportista i dalje nema pravne savjetnike, niti zastupnike izuzev menadžera. Smatram da su pravni saveti, kao i drugi oblici konsultacija  mnogo potrebniji sportisti amateru ili profesionalnom sportisti u usponu nego profesionalnom sportisti koji je kroz proces pregovaranja prošao više puta. Smatram da je pitanje da li sportista može da priušti da nema pravne savetnike.